Eind september verscheen de verhalenbundel De sigarettenman van Maria Aker. Het is haar debuut, maar als je de verhalen leest is het alsof ze al jaren schrijft. Met groot gemak en een vloeiende pen schildert zij het decor en vervolgens de personages voor haar verhalenbundel. Het zijn typische Caribische verhalen geworden met hun Caribbean kleur, taferelen en aroma. Als geen ander weet ze de lezer te boeien, als ze op een bepaald moment gaat inzoomen in het verhaal. Of dan maakt ze een grote bocht in het verhaal. Haar verhalen zijn realistisch, soms komisch en geven een bepaald inzicht in de samenleving. Maria Aker is een schrijver met een oog van de meester, die je meer laat zien dan menig andere auteurs. Vandaag het eerste deel van mijn gesprek met deze auteur.

Korte verhalen is een speciaal genre in de literatuur. Waarom heb je voor dit genre gekozen?

In mijn geval kiest het verhaal zijn eigen genre. Ik ben wel een voorstander van zo weinig mogelijk zijpaden in een verhaal. Elke scène wordt voortgedreven door wat eraan voorafging en wat erna gebeurt. 

Welke zijn de thema’s die in jouw verhalen voorkomen.

De belangrijkste vraag die ik probeer te beantwoorden is: Wat gebeurt er met je als je voor langere tijd je geboortegrond verlaat? Wat wordt belangrijk in je leven als je ergens lange tijd alleen bent? Zonder familie, zonder vrienden. Je kent niemand. Hoe gedraag je je en wat zijn je motieven daarvoor? Complicerende factor die ik hierbij onderzoek is mijn motto: nothing is what is seems.

Toen ik op Saba woonde ervoer ik dat ik na een jaar langzaam maar zeker gek werd. Gek zoals in zonderling, vereenzaming, dat je gek op andere mensen gaat reageren.

De Sabaanse sociale structuren zijn zo gesloten, dat ik soms op zondagavond een droge, ruwe dikke tong had, omdat ik het hele weekend gewoonweg met niemand had gesproken. Een heel weekend niet gepraat. Bizar. Ik kan heel goed alleen zijn, maar het was toch een vreemde gewaarwording dat mijn tong verkleefde in mijn mond.

Hoe kies je de personages? Is dat aan de hand van het verhaal of heb je een speciale reden hiervoor?

Mijn hoofdpersonages (protagonisten) zijn a-typische mensen die zich bewegen in een wereld vol clichés. Lijkt het. Ze hebben elkaar nodig om verder te kunnen in hun leven en tegelijkertijd (letterlijk) bestrijden ze elkaar. Maar nothing is what it seems. Mijn ervaring is dat de werkelijkheid altijd net anders is dan je denkt, ook al denk je dat het anders is dan het lijkt. Die contradictie in de menselijke ziel is wat al mijn personages in conflict brengt.

Je hebt o.a. op Saba gewoond en een van je verhalen – de Sigarettenman - speelt daar ook af. Heb je het decor moeten inkleuren of is deze exact de omgeving zoals die er bestaat? En waarom heb je voor deze techniek voor gekozen?

Het decor van De Sigarettenman, Saba en Sint Maarten, is een exacte beschrijving van hoe het was toen ik er woonde. De atmosfeer, de dreiging van een orkaan is kenmerkend voor Saba.

Bijna alle personages zijn gebaseerd op echte mensen die er toen woonden. Ik ben er al 12 jaar niet meer geweest, weet niet hoe het nu is. Een oude kennis op Saba stuurde ik het boekje, ze heeft ervan gesmuld door de herkenbaarheid.

Ik hanteer deze techniek om zo dicht mogelijk op de lezers’ huid te kunnen komen. Mensen moeten voelen dat het zo had kunnen zijn. Daar komt nog bij dat er door de eeuwen heen vrijwel geen literaire verhalen zijn geschreven die zich op Saba afspelen. Dat maakt het verhaal al uniek.  

Hoe zou je eigen schrijfstijl willen typeren?

Hyperrealistisch. Minstens 70% van de scènes in mijn verhalen zijn echt letterlijk zo gebeurd. Ik gebruik echte gebeurtenissen, echte mensen, echte plekken. Al zouden de mensen die erbij waren mijn verhalen lezen, zouden ze zich erin herkennen, helemaal.

Alleen plaats ik de waargebeurde verhalen in een literaire context, maak ik een duidelijkere verbinding met grotere thema’s dan het alledaagse en vertel erover in een chronologie die het literaire verhaal vereist. Maar het is allemaal zo echt als het vuile hemd na een dag hard werken op het land.    

Als je op zoek bent naar een kerstcadeau, geef dan De sigaretteman als cadeau!