Ook tijdens de recent gehouden verkiezingen in 2009 durft men tegenwoordig veel meer dan vroeger om ronduit voor hun politieke kleur te komen. Men gaat op de radio zelfs een stap verder om hun standpunten of die van hun partij uit te leggen en te verdedigen. Van de andere kant zie je soms van die ingezonden stukken, waarbij geen naam is vermeld of naam bij de redactie bekend. Bij een deel van de burgers is dit de opvatting van wat democratie is, en dat je beter je naam niet vermeldt om represailles te voorkomen.

Op tv zie je de opkomst van talk-shows, zoals van Lacle & Trappenberg die een heikel onderwerp behandelen. Dit naast de traditionele interviews met ministers en premier van het land. De vraag is of dit een nieuwe werkelijkheid of schijn is? Of het alleen in tijden van machtswisseling voordoet of een permanent karakter heeft? Over het algemeen is de Arubaan meer geneigd om zijn mening, standpunt of kritiek in kleine kring met anderen te delen. Dit is hoofdzakelijk te wijten aan het fenomeen van de cultuur van het zwijgen die via het onderwijs aan kinderen en ouders wordt opgelegd.

Debatcultuur
Na 25 jaar Status Aparte is er nog steeds een latent debat-cultuur aanwezig, waar men met elkaar in een diepgaande discussie treedt over inhoud en betekenis van een thema. Het is alsof men alles overlaat aan de gevestigde instituties: regering –  parlement- politieke partijen; werkgevers – vakbeweg-ing;  welzijnsinstellingen – kerk – charitatieve stichtingen. Anders dan het voeren van een debat vindt meer een polarisatie rondom ideeën plaats die als aanvulling op de bestaande gedachte moet gelden.

Misschien zijn het de stuiptrekkingen van een jonge democratie of nadelen van kleinschaligheid met gevolgen die dat kan opleveren voor betrokkene of familieleden. Juist in een tijd dat politici, bestuurders en het volk hun greep op de ontwikkelingen kwijt zijn - dit was in het verkiezingsjaar 2009 het geval - en deze niet langer kunnen benoemen, wordt een beroep gedaan op de verbeelding. Kunstenaars, schrijvers, dichters en theatermakers hebben dan de taak om via hun werken de verbeeldingskracht bij het volk te activeren en te vergroten.

Literatuur
In de afgelopen 25 jaar zien we een geweldige verandering op het literaire vlak. Dit manifesteert zich in een toename van boekpublicaties en m.n. in de eigen taal het Papiamento. Vanaf de jaren zeventig  bestaat een kleine groep proza schrijvers als L. Booi, Y. Croes , M. Christiaans, M. Hennep, T. Kock , J. Mansur, J. Naar, O. Orman, E. Rozenstand, J. Tromp, W. Rutgers, R. de Veer,  F. Williams en F. Winklaar, die een of meer boeken hadden gepubliceerd. Deze groep kan worden aangevuld met D. Henriquez, J. Thönnissen, J. Leslie en Q. Nicolaas die hun werk zowel in het Papiamento als het Nederlands publiceren of zoals G. Ecury uitsluitend in het Nederlands schrijft.
De laatste jaren wordt meer de nadruk gelegd op historische verhalen en kronieken. Tot deze groep kunnen M. Christiaans (Perseverancia), J. Naar en R. de Veer (Un siglo di recuerdo)gerekend worden. Een echte literaire stroming is er niet voortgekomen, wel kunnen een aantal genres worden aangeduid als kroniek, korte verhalen, familie- en historische roman, toneel, streekroman en essays. Of deze aanvulling en verandering in de Arubaanse literatuur ook verder gestalte krijgt, valt vooralsnog te bezien.
Op het gebied van de poëzie zijn er eveneens een aantal verschuivingen waar te nemen. Niet alleen worden steeds meer gedichten in twee of drie talen, ook de thematiek is in de loop de jaren sterk veranderd. Het gaat al lang niet meer over de liefde, de natural bridge en eenzaamheid. De passieve houding van de overheid in het nieuwe millenium resulteerde in een tegenbeweging, waarvan nu sprake is van een kunstenaars- en een schrijversbeweging in opkomst.

Vanaf 2010 is The Pancake Gallery actief met workshops voor jongeren op tal van terreinen van kunst, poëzie tot theater. Samen met de in 2008 opgerichte kunstenaars-organisatie - de  Aruba Arts Community - die alle disciplines onderdak biedt, zijn er ruim tweehonderdenzestig kunstenaars verenigt. Dit collectief heeft de potentie om uit te groeien tot een beweging van formaat, indien goed geleidt, grotere betrokkenheid toont bij kunst en cultuur en gebruikmaking van de sociale netwerken.
Een ander fenomeen is dat men steeds minder een recensie van een boek in de kranten terugvindt. In de papiamentstalige dagbladen tref je dit evenmin. Op zich een enorm gemis voor de krantenlezer die niet kan beoordelen of een boek wel of niet de moeite waard is om te lezen. Elk boek - hoe goed of slecht het is geschreven – dient gerencenseerd te worden. Een recensie is een onderdeel van het proces: schrijver – boekpresentatie – recensie – boekhandel.

Behalve de recensie zijn haast geen artikelen – behalve een persbericht i.v.m. een boekpresentatie – te lezen over literatuur. De constatering hierbij is dat indien de dagbladen hier geen aandacht schenken of het niet eerder een taak is van vertegenwoordigers uit het literaire circuit om zorg te dragen dat een recensie wordt geschreven.

Deel III verschijnt op 21-12-2011