Met de viering dit jaar van 25 jaar Status Aparte is alle aandacht gericht op allerlei festiviteiten en minder op de implicaties en uitdagingen waarvoor men wordt gesteld.

Culturele weerbaarheid

De politieke veranderingen in de afgelopen drietal decennia hebben in het nieuwe millenium invloed gehad op het culturele klimaat. Als kolonie, als een eilandgebied en daarna als een zelfstandig land in het Koninkrijk, had men verschillende culturen moeten huisvesten. Met de komst van de Exxon raffinaderij in 1928 kwam een emigratieproces uit de Caribische regio op gang. Hoewel de meesten na de massaontslagen in de eind jaren vijftig terugkeerden, zijn de achterblijvers goed geïntegreerd. Men beheerst het Papiamento en hanteert de taal ook in de omgang, naast het behoud van de eigen cultuur. De meeste van de Engelstalige migranten zijn goed terecht gekomen. Net als toen in de jaren ’60 en ’70 namen ze deel aan het vakbondswezen en het politiek leven. In de jaren tachtig werd er met de uitbreiding en bouw van nieuwe hotels, nieuwe migranten binnengehaald. Het werden ditmaal Filippijnen, maar ook uit de regio kwamen de Spaanstalligen als Colombianen, Venezolanen, Dominicanen, Peruanen naar het eiland.

Hiermee is ook een proces van Latinosering op gang gekomen en plaatst de Arubaanse cultuur onder een zekere druk. In 2009 is de verhouding tussen de Arubanen en niet-Arubanen 1:6 een Latino en 1:4 een migrant. De traditionele normen en waarden oftewel de oude – versus de nieuwe cultuur kwamen onder druk te staan. Dit is een typisch voorbeeld van een land die onder het juk van economische ontwik-keling en modernisering, de interne druk onder de lokale bewoners ziet toenemen en via de media hun grieven uiten. Het cultuurbeleid in de periode voor 1971 werd meestal door een ambtenaar uit het moederland ontwikkeld en gold voor alle zes de eilanden. Lange tijd was het voeren van een cultuurbeleid gestoeld op twee poten. Enerzijds was het gericht op bewustmaking van het volk van het bestaan van de eigen cultuur en anderzijds op het in stand houden van de folklore. Dit educatieve aspect vormde het speerpunt in de periode tot aan de invoering van de Status Aparte. Van een coherent beleid was in de jaren ’70 nimmer sprake geweest. Eind jaren zeventig zien we een hernieuwde belangstelling voor de Arubaanse folklore en stimulering van allerlei dansgezelschappen ten behoeve van de toeristen-industrie.
In de jaren ’80 was dit beleid gericht op het verstevigen van de basis en het accomoderen van de nieuwe cultuur. Er werd een begin gemaakt met het beleid om elke cultuur een eigen plaats te geven en maar hopen dat er een wisselwerk-ing tussen de dominante en de niet-dominante cultuur ontstaat. De etnische mobiliteit op Aruba was in de jaren tachtig vrij groot. Goed beschouwd waren het de jaren in de opbouw fase van het land Aruba en had men met name de aanwezige goed opgeleide proffesionals van migranten afkomst nodig. Thans is die ‘etnic-moblity’ weer aan het afnemen, nu plaats gemaakt moet worden voor de grote stroom afgestudeerde autochtone Arubanen.

Vanuit een beleidsoptiek bekeken verkreeg men met het intreden van de Status Aparte in 1986, eindelijk de mogelijkheid om zelf beleid uit te stippelen, geënt op een onafhankelijk land in status nascendi. Het resultaat van de in gang gezette processen was dat midjaren tachtig men een explosie zag van schrijvers, dichters, jonge kunstenaars, literaire activiteiten, exposities en galeries. In het sociaal-cultureel leven waren de nieuwe Arubanen goed vertegenwoordigd, maar ook in de media zijn ze steeds zichtbaar door de presentatie van een eigen programma. Wekelijks zijn er tegenwoordig radio en tv-programma’s voor de Latino’s. Dit in tegenstelling tot de jaren zestig toen de verschillende migranten groeperingen over een eigen clubgebouw beschikte om op die manier te werken aan hun integratie en emancipatie. De eigen cultuur is door demografische factoren en migratieprocessen eveneens na 1986 veranderd. In de afgelopen drie decennia heeft de Arubaanse cultuur zijn absorptievermogen getoond.

Deel II verschijnt op 16 dec 2011