Een onderontwikkelde leescultuur heeft veelal te maken met de cultuurstrijd die nog altijd gevoerd wordt of men hechtere banden met Nederland moet aangaan of juist niet. Daarmee samenhangend is de taalstrijd, waarvan een groot deel van de tijdsinvestering en energie werd besteed om de erkenning, invoering en handhaving van de eigen taal het Papiamento. Vanaf eind jaren zestig werd de Nederlandse taal die gewoontetrouw in de kerk, op de radio, in de kranten, bij de huisarts, in het ziekenhuis, in het parlement, op school, overheid werd gesproken, langzamerhand vervangen door de eigen taal. In die tijd waren Nederlanders in alle maatschappelijke sectoren oververtegenwoordigd in zowel beleidsfuncties als in de dienstverlening. Ofschoon het aandeel van de bevolking die Nederlands spreekt gering is, meent men toch te moeten opteren voor deze taal die kunstmatig in leven wordt gehouden.

Orientatie
Nederland vond dat Aruba en de Antillen in de pas moest lopen evenals de overige eilanden in het Caribische gebied die het Engels, Frans en Spaans van het moederland hadden overgenomen. Taal is een belangrijk instrument om de cohesie van een volk te smeden. Ondanks dat alom bekend is dat het schoolkind betere prestaties levert, als het in de eigen taal wordt onderwezen, is voor Nederland de invoering van het Papiamento in het basis- en voortgezet onderwijs altijd een contradictoir punt geweest. De cultuur mag volgens lokale gewoonte ingericht worden, maar de Nederlandse taal moet als officiële taal blijven gelden. Het nadeel van een dergelijk beleid is dat het de eenheid en de oriëntatie van het volk kwetsbaar maakt.

De intellectuele afhankelijkheid moest tot in de lengte der jaren in stand gehouden worden en leverde generaties op die noch het Nederlands noch de eigen taal machtig zijn. Met het dekolonisatieproces moest de Nederlandse taal plaats maken voor het Papiamento, waaraan vanaf de jaren zeventig serieus aan een etymologische spelling werd gewerkt. Het spiegelbeeld hiervan was dat de staatkundige veranderingen in overleg en geleidelijk aan werden geïntroduceerd. Het invoeren van het Papiamento ging gepaard met felle discussies, wantrouwen, tegenwerking en moest van de kant van de vakbond van leerkrachten Simar een ware strijd geleverd worden. Echter zolang het onderwijs louter is gericht op de encyclopedische kennis van de leerling en minder op vaardigheden als speechen en het voeren van een debat, zijn onze toekomstige leiders niet opgewassen tegen de problemen die op ons afkomen.

Initiatieven
Onlangs zagen we op Aruba dat de organisatie Lanta Papiamento werd opgericht. Deze organisatie stelt zich ten doel om een verandering in de benadering, positionering en beleid ten behoeve van Papiamento te bewerkstelligen. Eerder bestond ook de St. Papiamenti die meer gericht is op het stimuleren van het leesgedrag onder kinderen. Gelijktijdig hiermee werd de Bon nochi drumi dushi, een voorlees-project uit de grond gestampt en met veel succes op de andere eilanden zoals St. Maarten geintroduceerd. Een uitwisseling van ideeën en bundeling van expertise is hier op z’n plaats. Wellicht kan gezamenlijk een lange termijn beleid worden uitgestippeld, het organiseren van deskundigheidsbevordering en leesbevorderingsactiviteiten onder de doelgroep. Ook hier geldt dat een coherent optreden het proces beter kan kanaliseren. Niet alleen door middel van het opzetten van projecten en organiseren van activiteiten, maar d.m.v een betere aanpak kan men de leescultuur bevorderen.
Defacto had je verwacht dat vertegenwoordigers van de media, bibliotheken, boekhandels, en televisie gezamenlijk zouden optreden bij het stimuleren van leesbevorderende activiteiten. Een ander aspect is dat men nog steeds kampt met een te hoge boekenprijs die zeker met zo’n 10 % omlaag kan. De gezamelijke boekhandels kunnen een fonds instellen en kunnen zo hun steentje bijdragen aan de boekpromotie. Alleen de UNOCA zorgt ervoor dat voor de middelbare scholen er voldoende exemplaren van elk boektitel wordt aangeschaft ten behoeve van de schoolbibliotheek. Echter de leescultuur dient veel meer op wijk- en buurtnivo gestimuleerd te worden. Tenslotte is er een aantal factoren, dat nog steeds een rol speelt en bepalend is voor de groei van de Arubaanse literatuur: schrijfangst, taalbarrière publicatiedrempel,schrijfbegeleiding en financiele middelen. Uitgaande dat een grote groep auteurs die een bijdage levert aan de Arubaanse literatuur in Nederland is gevestigd, zal de UNOCA haar criterium van ingezetenschap moeten bijstellen.

Marketing
De marketing van literaire acitviteiten en cultuurproducten als boeken probeert men zoveel mogelijk aantrekkelijk te maken door gebruikmaking van ICT technologie, signeersessies en ontmoetings-avonden met schrijvers en dichters. Zo zijn er op dit moment naast het reeds bestaande Concierto Dominical, boekpresentaties in het Nationale Bibliotheek en bij de boekhandels ook tal van andere initiatieven. Gerefereerd wordt de activiteiten die meer op wijkniveau plaatsvinden en gehouden worden door organisaties als Lanta Papiamento, Hofi Literario en Open mike. Ook de United Artists of Aruba Foundation (UAAF) droeg haar steentje bij, hetzij in zeer beperkte mate. In plaats van alles te concentreren in de hoofdstad moeten de activiteiten naar de bario’s.Belangrijk is dat men niet alleen podium-activiteiten voor wijkbewoners organiseert, maar hen evengoed op zo’n  avond betrekt d.m.v. hun verhaal te laten vertellen en tot deelname als aspirant schrijver-dichter stimuleert. In het verleden werd een beleidsnota opgesteld, waarin werd voorgesteld om o.a. kunst en literaire activiteiten op wijkniveau via buurtcentra’s te organiseren en die nu pas een feit wordt. Het lijkt nu alsof andere takken van kunst en cultuur ingehaald worden door literaire activiteiten.

Deel IV verschijnt op 28-12-2011